Böbrek Üstü Bezi Hormonları
20 Temmuz 2024

Böbrek Üstü Bezi Hormonları


Böbrek üstü bezleri, böbreklerin üst kısmında yer alan ve sarımtırak renkteki adrenal bezlerden salgılanan hormonlardır. Kan damarları bakımından zengin olan bu bezler, böbreklerle doğrudan ilişkili değildir. Adrenal bezler, salgıladıkları hormonlar bakımından iki ayrı bölümden oluşur. Dış kısmı olan adrenal korteks, çok sayıda hormon üretirken, iç kısmı olan adrenal medulla bölgesinde kalp ve damar sisteminde etkili olan adrenalin ve noradrenalin hormonlarının üretimi gerçekleşir.

Kabuk Bölgesinden (Adrenal Korteks) Salgılanan Hormonlar

Kortizol: Kortizol hormonu, organizmada protein ve karbonhidrat metabolizmasının düzenlenmesinde etkilidir. Protein ve yağların glikoza dönüşümünü hızlandırır ve kan şekerinin yükselmesini sağlar. Ayrıca karaciğerde glikojen sentezini artırır. İltihaplanmalarda, romatizmal hastalıklarda ve alerjilerde tedavi amaçlı kullanılır.

Aldosteron: Aldosteron hormonunun görevi, böbreklerdeki idrar tüpçüklerinde sodyum ve klor iyonlarının geri emilimini sağlamaktır. Bu sayede kan ve hücre dışı sıvıların iyon dengesini düzenler. Fazla salgılandığında kan basıncında yükselme ve doku sıvısında artış meydana gelir. Bu hormonun yetersizliği ölümle sonuçlanabilir. Bir insan deniz suyu yutarsa, vücudunda aldosteron hormonu azalır.

Adrenal Eşey Hormonları: Erkek ve dişilerde böbrek üstü bezlerinde az miktarda eşeysel hormon salgılanır. Erkeklerde ergenlikten önce fazla miktarda salgılandığında, çocuklar normal zamanından önce ergenliğe adım atar. Kızlarda fazla salgılanırsa, sesi kalınlaşabilir, sakal çıkabilir, kıllanma ve kas gelişimi gözlenir. Erkeklerde de ses kalınlaşması ve kıllanma etkisi vardır.

İç Kısımdan (Adrenal Medulla) Salgılanan Hormonlar

Adrenalin: Adrenalin hormonu, kişilerin heyecanlanması, korkması, üzülmesi, öfkelenmesi gibi durumlarda artış gösterir. Bu artışla birlikte kanda şeker oranı, kan basıncı ve kan dolaşımı yükselir. Hücrelerde enerji üretimi artar ve sindirim yavaşlar. Kalp atım hızı artar, damarlarda genişleme olur ve göz bebekleri büyür. Beyne daha çok kan gider, kan pıhtılaşma süresi kısalır ve kişilerde yorgunluğa karşı direnç gelişir. Bu hormon, duran kalbin çalışması ve kan basıncının yükseltilmesi için kullanılır. Hormonun etkisiyle kılcal damarların daralması nedeniyle, insanlarda korku halinde ciltte sararma etkisi yapar. Heyecanlanma ve korku sırasında önce hipotalamus uyarılır. Hipotalamus, ürettiği düzenleyici faktörlerle hipofizi kontrol altına alır. Hipofiz, ACTH üretimini yapar ve adrenal bezleri kontrol eder. Bu süreç adrenalin salgılanmasına neden olur. Adrenalin, glikojenin glikoza dönüşmesini sağlayarak kanda glikoz oranının yükselmesine neden olur. Pankreas, insülin ve glukagon hormonlarını salgılayarak kandaki glikoz seviyesini dengeler. Yani vücutta pankreas, karaciğer ve böbrek üstü bezleri kanda glikoz seviyesini düzenleyen sistemde görev yaparlar.

Noradrenalin: Noradrenalin hormonu, kılcal damarların kasılmasını düzenler ve kan basıncının yükselmesine sebep olur. Adrenalinle birlikte vücudun otonom sinir sisteminin çalışmasını sağlayan bir hormondur. Otonom sinir sistemi, isteğe bağlı olmadan çalışır ve ani durumlarda vücudu korumaya alır.

Ekstra Bilgiler:

Böbrek üstü bezleri, yalnızca hormon üretimi değil aynı zamanda vücudun stres yanıtının düzenlenmesinde de kritik bir rol oynar. Adrenal bezlerin fonksiyonlarının bozulması, Addison hastalığı ve Cushing sendromu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

  • Addison Hastalığı: Böbrek üstü bezlerinin yeterli miktarda hormon üretememesi durumunda ortaya çıkar. Yorgunluk, kilo kaybı, düşük kan basıncı ve hiperpigmentasyon belirtileri arasında yer alır.
  • Cushing Sendromu: Kortizol hormonunun aşırı üretimi ile karakterizedir. Kilo alımı, yüksek kan basıncı, ciltte morarmalar ve kas güçsüzlüğü belirtileri arasında yer alır.

Sonuç olarak, böbrek üstü bezleri ve salgıladıkları hormonlar, vücudun metabolizmasından stres yanıtına kadar birçok önemli fonksiyonu düzenler. Bu hormonların dengesi, sağlıklı bir yaşam için kritik öneme sahiptir.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Böbrek Üstü Bezi Hormonları

Böbrek Üstü Bezi Hormonları

Popüler İçerikler

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Hamilelikte Böbrek Ağrısı Belirtileri ve Tedavisi

Hamilelikte Böbrek Ağrısı Belirtileri ve Tedavisi

Periton Diyalizinin Faydaları Nelerdir?

Periton Diyalizinin Faydaları Nelerdir?

Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları

Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları

Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri ve Tedavisi

Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri ve Tedavisi

Böbrek Taşı Belirtileri

Böbrek Taşı Belirtileri