Akut Böbrek Yetmezliği
15 Temmuz 2024

Akut Böbrek Yetmezliği


Akut böbrek yetmezliği, böbreklerin ani olarak işlevini kaybetmesi durumudur. Bu hastalıkta idrar miktarı aniden azalır ve buna bağlı olarak vücuttaki sıvı ve elektrolit dengesi bozulur.

Akut Böbrek Yetmezliği Nedenleri

Akut böbrek yetmezliğinin nedenleri genellikle üç ana başlık altında incelenir:

  • Böbreklerden Önce: Aşırı su kaybı, ağır dolaşım yetmezliği gibi durumlar sonucu kanın böbreklere yeterince ulaşamaması.
  • Böbreklerde: Böbrek borucukları nekrozu ve akut glomerülonefrit gibi böbrek hastalıkları.
  • Böbreklerden Sonra: İdrar yollarının tıkanması, böbrek taşları veya tümörler nedeniyle idrar çıkışının engellenmesi.

Böbreklerden Önceki Nedenler

Aşırı su kaybı veya ağır dolaşım yetmezliği gibi durumlar sonucu dolaşımdaki kan ile damar boşluğu arasında ortaya çıkan bir dengesizlik söz konusudur. Bu gibi durumlarda, beyin ve kalp gibi hayati organların kanlanması sağlanırken, böbrekler gibi diğer organlara kan akışı azalır. Böbreklere yeterince kan gitmemesi ani ölüme neden olabilir. Böbrek iskemisi, yani böbreklere az kan gitmesi durumu, çıkarılan idrar miktarının birden azalmasına ve tamamen kesilmesine yol açar.

Böbreklerden Kaynaklanan Nedenler

  • Böbrek Borucukları Nekrozu: Akut böbrek yetmezliğinin en sık görülen nedenidir.
  • Akut Glomerülonefrit: Ender durumlarda akut böbrek yetmezliğine yol açar.
  • Damar Hastalıkları: Emboli veya tromboza bağlı olarak tıkanan damarlar böbrek işlevini kaybettirebilir.
  • Enfeksiyonlar: Özellikle böbrekleri kansız bırakan ağır enfeksiyonlar böbrek yetmezliğine yol açabilir.

Böbreklerden Sonra Ortaya Çıkan Nedenler

Orta ve ileri yaşlarda daha sık görülür. İdrar yollarının tıkanması idrar çıkışını tamamen engelleyebilir (Anuri). Örneğin, böbrek taşları veya tümörler idrar borusunu tıkayabilir. Karın zarı arkasında oluşan lifli nedbe dokusu da idrar borusunu sararak tıkanıklığa yol açabilir.

Akut Böbrek Yetmezliği Tedavisi

Akut böbrek yetmezliğinde tedavi, öncelikle altta yatan nedeni ortadan kaldırmaya yönelik olmalıdır. Böbreklerden önce ve sonra ortaya çıkan bozukluklara bağlı akut böbrek yetmezliklerinde, yüksek tansiyon, konjestif kalp yetmezliği ve hücre dışı sıvı azalması gibi etken olan birincil hastalık tedavi edilmelidir.

Akut böbrek borucukları nekrozunun tedavisinde temel amaç, vücuttaki sıvıların ve bu sıvılardaki madde yoğunluklarının belli düzeylerde tutulmasıdır. Böbreklerin boşaltım işlevi bozulduğundan, vücuda zararlı metabolizma ürünlerinin yoğunluğu, beslenme ile alınan proteinlerin azaltılmasıyla dengelenmelidir.

Çıkarılan idrar miktarının azaldığı dönemde, olası enfeksiyonlara karşı hastayı mikroplardan uzak tutmak gerekir. Hastaya verilecek sıvı, deri ve bağırsak gibi çeşitli yollarla yitirilen sıvı miktarı göz önünde tutularak belirlenmelidir.

Plazmada sık sık sodyum düzeyine bakılarak, sodyum yoğunluğu düştükçe verilen sıvı miktarı azaltılmalıdır. Kusma ve ishal gibi yollarla aşırı sıvı kayıplarının görülmediği hastalarda, kaybedilen sıvı miktarına ek olarak 24 saatte yaklaşık 400-600 ml sıvı vermek uygundur. Bu hastalara verilen yiyeceklerde enerji gereksinimi yeterli ölçüde karşılanmalı, ancak yıkım ürünleri böbreklerden atılan proteinlerde kısıtlamaya gidilmelidir.

Doğal olarak, bu üç değişik yolla verilen besinler farklılık gösterir. Ağızdan beslemede uygun ölçüde karbonhidrat ve protein içeren, potasyum ve sodyum içermeyen, olabildiğince yağsız besinler verilmelidir. Beslenmenin burun sondasıyla yapılmasını gerektiren durumlarda daha önceden hazırlanmış, hastanın bütün beslenme gereksinimini karşılayacak karışımlar kullanılabilir. Damardan beslemede yüksek oranda glikoz içeren serumlar hastaya günde 100-200 gr glikoz sağlayacak biçimde verilir.

Potasyum özel dikkat gerektirir. Böbrek yetmezliğinde plazma düzeyi artan potasyum, özellikle kalpte karıncıklar arasındaki elektrik iletişimini bozarak kalp durmasına yol açabilir. Bu tehlikeli etkisinden dolayı kanda potasyum artışı hemen denetlenmelidir. Kanda potasyum yükselmesi, ağızdan iyon değişimi sağlayan reçinelerin verilmesi, potasyumun hücre dışı sıvılardan hücre içine geçmesini sağlayan şekerli çözeltilerin ya da insülinin damar yoluyla verilmesiyle denetlenir.

İyileşme belirtileri görülüp azalan idrar miktarında artış başladıktan sonra, sıvı ve gıda alımındaki kısıtlamalar yavaş yavaş kaldırılır. Ancak protein alımı, üre ve kreatininin kandaki değerleri normale ulaşana kadar denetim altında tutulur. Tedaviyi yönlendiren idrar ve kan tahlillerinin sonuçları normale dönünce tedavi kesilebilir. Hastaların büyük bir bölümünde perhiz yapmak, sıvı ve elektrolitleri ölçülü almak vücutta aşırı sıvı tutulmasını önlemede, hücre dışı sıvıların bileşimini normal yoğunlukta tutmakta ve üremi belirtilerini ortadan kaldırmakta yetersiz kalır.

Bu nedenle, hastada idrarın azaldığı ya da tamamen kesildiği dönemde zaman geçirmeden diyalize başvurulur. Böbrek yetmezliğinde gecikmeden uygulanan periton diyalizi ya da hemodiyaliz, komplikasyonları büyük ölçüde önler.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

soru

Derem

13 Temmuz 2024 Cumartesi

Akut böbrek yetmezliği belirtileri nelerdir ve bu belirtileri fark ettiğimizde hemen doktora başvurmalı mıyız? Bu durumu yaşayan biri olarak hangi aşamada tıbbi yardım almak gerekir?

Cevap yaz
1. Cevap
cevap

Admin

Merhaba Derem,

Akut böbrek yetmezliği belirtileri arasında idrar miktarında azalma, ayak ve bacaklarda şişlik, yorgunluk, nefes darlığı, bulantı ve bazen de kafa karışıklığı bulunur. Bu belirtilerden herhangi birini yaşadığınızda vakit kaybetmeden bir doktora başvurmanız önemlidir. Çünkü akut böbrek yetmezliği hızlı ilerleyebilir ve erken müdahale hayatınızı kurtarabilir. Sağlığınızı ihmal etmeyin ve belirtileri gördüğünüz anda tıbbi yardım alın.

Sağlıklı günler dilerim,

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Böbrek Nasıl Çalışır

Böbrek Nasıl Çalışır

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Kreatinin Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Kreatinin Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Böbrek Yetmezliği Nedir

Böbrek Yetmezliği Nedir

Böbrek Nakli Nasıl Yapılır ve Zararları Nelerdir?

Böbrek Nakli Nasıl Yapılır ve Zararları Nelerdir?

Böbrek Üşütmesine Ne İyi Gelir?

Böbrek Üşütmesine Ne İyi Gelir?

Periton Diyalizinin Faydaları Nelerdir?

Periton Diyalizinin Faydaları Nelerdir?